Murat Nail Güney Dr. Murat Nail Güney Moderator

Türkiyede Solar Enerji Yatırımları ve GES (güneş enerji santrali) çalışmaları

Güneş enerjisi, güneşin çekirdeğinde yer alan füzyon süreci ile açığa çıkan ışıma enerjisidir, güneşteki hidrojen gazının helyuma dönüşmesi şeklindeki füzyon sürecinden kaynaklanır.
Bu enerjinin dünyaya gelen küçük bir bölümü dahi, insanlığın mevcut enerji tüketiminden kat kat fazladır. Güneş enerjisinden yararlanma konusundaki çalışmalar özellikle 1970'lerden sonra hız kazanmış, güneş enerjisi sistemleri teknolojik olarak ilerleme ve maliyet bakımından düşme göstermiş, güneş enerjisi çevresel olarak temiz bir enerji kaynağı olarak kendini kabul ettirmiştir.
GÜNEŞ ENERJİSİ KULLANIMI
Türkiye’nin ortalama yıllık toplam güneşlenme süresi, 2640 saat (günlük toplam 7,2 saat), ortalama toplam ışınım şiddeti ise 1311 kWh/m2yıl ( günlük toplam 3,6 kWh/m2 ) olarak tespit edilmiştir. Rakamlarında gösterdiği gibi ülkemiz alternatif enerji kaynaklarına yönelmeli, özellikle devlet firmalarımızı bu konuda cesaretlendirmeli ve mevcut güneş enerjisinden faydalanmalıyız
GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER): Güneş pilleri (fotovoltaik piller), yüzeylerine gelen güneş ışığını doğrudan elektrik enerjisine dönüştüren yarıiletken maddelerdir. Yüzeyleri kare, dikdörtgen, daire şeklinde biçimlendirilen güneş pillerinin alanları genellikle 100 cm² civarında, kalınlıkları ise 0,2-0,4 mm arasındadır.Güneş pilleri, elektrik enerjisinin gerekli olduğu her uygulamada kullanılabilir. Güneş pili modülleri uygulamaya bağlı olarak, akümülatörler, invertörler, akü şarj denetim aygıtları ve çeşitli elektronik destek devreleri ile birlikte kullanılarak bir günes pili sistemi (fotovoltaik sistem) oluştururlar. Bu sistemler, özellikle yerleşim yerlerinden uzak, elektrik şebekesi olmayan yörelerde, jeneratöre yakıt taşımanın zor ve pahalı olduğu durumlarda kullanılırlar. Bunun dışında dizel jeneratörler ya da başka güç sistemleri ile birlikte karma olarak kullanılmaları da mümkündür.

Güneş Enerjisi (Solar PV) ve Güneş izleme Sistemi (Tracking System) sistemlerin kurulumu ve işletimi kolaydır; Alternatif enerji çözümlerinin içinde kurulumu, bakim ve isletmesi en kolay olanı güneş enerjisi solar PV sistemleridir. Solar PV sistemleri her yerde çalısabılir; Bu sistemler şehir içinde binaların çatilarinda, bina dış yüzeylerinde, benzinliklerin çatılarında, teknelerde, karavanlarda kısacası bir PV solar panelin monte edilebildiği her yerde kullanilabilir.
Güneş Santralleri çok sayıda güneş panelinin birleşmesiyle oluşturulan fotovoltaik (güneş pili) elektrik santralleridir. Bireysel amaçlı kullanılan güneş panellerinden ölçüt olarak farklı olan güneş santralları ürettiği güç bakımından yerleşim birimlerinin enerjisini sağlamak, şehir şebekesine güç aktarmak gibi amaçlarla kullanılır.

Verimli bölgeşerdeki güneş santralleri yüksek üretim güçlerine sahiptir. Örneğin Mersin'in yüzölçümünün 50'de 1'i kadar bir alanı güneş panelleriyle kaplamak 8.5 milyon evin enerji ihtiyacını karşılayabilir. Bir başka deyişle 300Km2 'li güneş santralı yaklaşık olarak 20 gw gücüne denk gelir.

Hazırlanan Yenilenebilir enerji teşvik yasasına göre şirket kurmaya gerek olmadan 500kW'ye kadar güneş piliyle elektrik üretmek mümkün.Büyük ölçekli yatırımlar için tüzel bir kimliğe sahip olmak gerekiyor.
Güneş enerjisi santralı(GES) kurulumu yapılacak alanın çeşitli açıdan uygun olması gerekir. GES kurulacak alanın güneşlenme oranı yüksek olmalıdır. Ülkemizin güney bölgeleri en iyi yerlerdir. Santralın kurulacağı alan neredeyse düz olmalı, çevrede güneşi engelleyebilecek dağlar olmamalıdır. Üretilen elektriğin devlete satılabilmesi için santral şebekeye yakın alanlarda kurulması daha uygun olacaktır.

Güneş santrali kurulumında paneller hareketli veya hareketsiz özellikte olabilir.
Ayaklar güneşe bakacak şekilde sabit olabileceği gibi yatay ve dikey hareket ederek güneşi takip eden türlerden seçilebilir.
Güneş takipli istem kullanımı üretimde % 15-35 arası verim sağlamaktadır. Böyle bir sistemin kurulması sisteme Wat başına 0.5 - 0.8 Avro ek yatırım gerektirir.

Güneş pili santralı kurulurken panellerin cinsine göre farklı avantajlar vardır.
İnce film güneş fotovoltaik paneller % 8 - 11 gibi düşük bir verime sahip olmalarına karşın fiyatları diğer panellere göre daha ucuzdur. İnce film paneller sıcaklıkla yaşananverim kaybı %11 cıvarındadır. Bu panellerin bir olumsuz yanı da düşük verime sahip oldukları için aynı güç için daha geniş alanlara gerek duyulmasıdır.
Silikon panellerin verimi yüzde 13 - 16 arasında değişir. Bu nedenle daha küçük alanlara ihtiyaç duyarlar. Yaz sıcağında %25'e varan verim kayıpları yaşayabilen silikon bazlı güneş pillerine 25 yıl performans garantisi verilmektedir.

Santral kurulacak bölgenin güneşlenme değerleri, sıcaklık, nem, rüzgar verilerinin bir süre gözlemlenerek deneme için küçük sistemler kurulabilir. Bu hizmeti veren pek çok yerli firma ülkemizde bulunmaktadır.
GES kurulacak yörenin halkının bilgilendirilmesi, güvenlik sorununun gözden geçirilmesi de başka bir öenemli konudur.
Santralın kurulacağı bölge kesin olarak belirlendikten sonra yasal işlemlere geçilir.
500kW üstü elektik üretiminde tüzel kişilik gerektiğ için şirket kurulmalıdır. Ayrıca danışmanlık işlemleri yürüten güneş enerjisi firmasıyla çeşitli anlaşmaların yapılması gerekecektir.
Yine bu aşamada sistemin kurulması için gerekli maddi kaynağın banka kredisi vb. kullanılarak temin edilmesi gerekecektir.
Danışman firma eşliğinde lisans işlemleri bittikten sonra 1MW'lık solar santralın montajı 1 ayı bulmaktadır.