Tekstil

Posts 1-1 of 1
  • User photo
    Tayfun Bulut
    (not a XING member)
    MODERN IPLIK EGIRME SISTEMLERI

    1.OPEN-END EGİRME
    Iplik egirme, pamuk iplikcilik isIem asamalarinda son islemdir .Open-end islemi oncesinde elyaf; harman hallac tarak, cekim gibi islemlerden gecer ve bant formunda open-end makinesine beslenir. Fitil asamasi yoktur. Penye open-end iplik uretiminde islem asamalanna penye makineleri de eklenir. fakat penye open-end iplikler dunyada pek uretilemez..
    1.1. Open-End Iplik Egirme Prensibi
    Open-end egirme sistemi genel olarak elyaf bandindan (tarak bandi veya cer bandi) iplik egirmeye yonelik bir yontemdir. Bu sistemde ring egirme sistemindeki fitil asamasi yoktur ve ayrica elde edilen iplik masuralara degil bobinlere sanlir.
    Besleme materyali olarak makineye venlen elyaf bandi uygun bir acma organi vasitasiyla tek elyaf halinde acilir. Acma islemi, cekim sistemi ve acma silindirleri ile gerceklestirilir.Acma isleminden gecen elyaflann birbirleriyle temasi kesilir. Yani elyaflar tek tek acilmis sekildedir. Acildiktan sonra elyaf bukum elemanina beslenir. Open-end sisteminde egirme ve bukum elemani olarak en cok rotor kullanilir.Bu yuzden open-end sistemi denince genelde rotor sistemi akla gelmektedir. Oysa rotor sistemi yaninda hava jet, elektrostatik ve friksiyon egirme ve biikiim sistemleri de vardir.

    Sekil : Open-end rotor makinelerinde egirme elemani olarak kullanilan rotorlar.
    Ornegin; rotor sisteminde elyaf bandi rotora beslenir, rotor yuksek hizda donerken, elyaf rotor icinde kenarlara dogru kayar (merkezkac kuveti etkisiyle) ve iplik olusumu icin gerekli miktarda elyaf istif edilir.Bukum tubu (bukum hunisi) ile rotor ceperi arasmdaki iplik sonu araciligi ile bukum elyaflara iletilir. Elyaflar bukulurken ipligin ucuna eklenir. Bu sekilde biraraya getirilip bukulen elyaflar kesintisiz olarak cekilir. Ayni zamanda iplik ucu rotor ceperi uzerinde cekim hizi oraninda kendi etrafinda doner. Iplik, rotor donus yonune nispeten bir miktar daha onde gider.Bu sekilde iplik cekilir vesabit bir hizla bobinlere sarilir. .Open-end ve ring iplik uretimi islem kademelerindeki en buyuk fark, open-end sisteminde fitil isleminin ortadan kalkmis olmasidir. Bununla birlikte diger bir fark da; ring iplik egirme isleminde elde edilen ipligin kopslara sanlmasi karsiliginda open-end egirme isleminde elde edilen ipligin bobinlere sanlmasidir.Penye open-end iplik uretiminde egirme oncesi penye makineleri de kademelere dahil edilir. Fakat penye open-end iplikler pek uretilmez. Bunun sebepleri su sekilde ozetlenebilir.Open-end iplikciliginin en onemli avantaji makine sayisini ve islem kademelerini azaltarak en ekonomik sartlarda iplik uretmektir. Penye makinelerinin islem kademelerine dahil edilmesi maliyeti arttirir.Open-end sistemi kisa elyaftan iplik uretimine uygundur. Penye makinelerinde kisa elyaflar atilmakta ve uzun elyaf orani yuksek, tarama bantlan elde edilmektedir. Penye makinesinin tek olumlu yani open-end iplikciliginde onemli olan temizlik derecesinin yiikseltilmesine yoneliktir.Open-end iplikciliginde, ozellikle rotor egirme sisteminin ozelliginden dolayi uzun elyaflar iplik kalitesini etki edememektedir.Sunu da belirtmek gerekir ki open-end sistemlerinde (ozellikle rotorda) elyaf uzunlugu belirili sinira kadar iplik kalitesini olumlu etkilesi bile,belirli elyaf uzunlugundan sonra kaliteyi olumsuz yonde etkileyebilmektedir. Bunun gibi birtakim sebepler yuzunden penye open-end ipligini uretimi pek yapilmaz.Eldeki hammaddeyi uretilecek iplik kalitesine gore islem kademelerinde kucuk degisiklikler yapilabilir Open-end iplik uretim kademelerinde ikinci pasaj cer cogunlukia gereksizdir. Bazi hallerde birinci pasaj cer islemine bile gerek kalmamaktadir. Hammadde ozelliklerine, ozellikle elyaf uzunlugu vc homojenlige bagli olarak cer pasaj sayisi degisir. Tarakta regule tertibatinin olmasi da cer pasajlanni ortadan kaldirmak icin bir sebeptir.
    Pamugun iki pasaj cerden gecmesi elbetteki open-end makinelerinin randimanini yukseltmektedir. Aynca, cer pasaj sayisi makinedeki kg basina kopuslan da dogrudan etkilemektedir. Ikinci pasaj cerde kopus sayisi cok asagilara cekilebilmektedir. Reguleli bir tarak sonrasi ise, tek pasaj cer karde open-end iplik icin yeterli olabilmektedir.
    1.2.Open-End Iplik Egirmenin Avantajlari
    Open-end iplik egirme sisteminin cesitli avantajlari vardir. Bu avantajlar iplikcilikte en onemli egirme sistemi olan ring egirme sistemine gore karsilastirilarak incelenmistir. Open-end iplik egirmenin ring iplik egirmeye gore avantajlari genel hatlanyla su sekilde siralanabilir:
    a) Uretim hizi ring egirme sistemlerine nazaran daha yuksektir. Bu da uretimi arttinr. Ring egirme sistemine gore egirme verimi yuksektir.
    b) Ring egirme sistemindeki fitil safhasinin ortadan kaldirir. Elyaf bandindan iplik uretilir.
    c) Iplik bobine dogrudan sarilir. Ring sistemindeki gibi sinirli buyuklukte kopsalann yerine bunlann 15-25 kati fazla iplik alabilen bobinlere sarim yapilir. Ring iplik egirme sistemde fitil besleme yapilir ve iplik elde edildikten sonra kops halinde sanlir. Kopslarda ortalama 140 gr iplik bulunur. Open-end iplik egirme sistemde bant besleme yapilir ve iplik elde edildikten sonra bobin halinde sanlir. Bobinlerde ortalama 3000 gr. (ring iplik kopslannin 15-25 kati olabilir) iplik bulunur.
    d) Open-end sisteminde uretilen iplik ring ipliginden, daha hacimli, daha elastik, daha emicidir ve tuyluluk azdir.
    e) Open-end sisteminde uretilen ipligin butununde ozellikler ring iplige nazaran daha az degiskendir. Incelik, duzgunsuzluk, dayaniklilik vs. iplik boyunca cok
    az degisir ve iplik daha uniform yapidadir.

    Yukarida;Ring ve open-end ipliklerin buyutulmus goruntuleri ve karsilastirilmasi. A- Kisa stapel ring iplik, B- Uzun stapel ring iplik, C-Kisa stapel open-end iplik, D- Uzun stapel open-end iplik.
    1.3.Open-End Iplik Egirmenin Dezavantajlari
    Sistem olarak bir takim avantajlar getirmesiyle beraber uretilen urun bazinda open-end egirmenin dezavantajlan vardir:
    a) a) Iplik mukavemeti sinirlidir. Open-end'de mukavemet ring ipliklere gore % 15-20 daha dusuktur. Bukum daha cok arttirilarak mukavemet arttirilabilir. Fakat bu da tutumun sertlesmesine yol acar.
    b) b) iplik numarasi sinirlidir. Kaba iplikler uretilebilir. Ince iplikler uretilememektedir.Teorik olarak Ne 40 iplik yapilabilmekle beraber rotorda pratikte Ne 30 numara ipligin uzerine cikilmaz. Tercih edilen iplik Ne 18 ve Ne 20'dir. Sadece hava jetli iplikler belli sinira kadar uretilir.Ring ipligi kadar ince ipliklerin uretilmesi mumkun degildir.
    1.4.Open-End ipliklerin Ozellikleri
    Open-End ipliklerinin temel ozellikleri ring iplikleri ile karsilastirilarak ana hatlari ile su sekilde siralanabilir :
    a) a) Open-end iplikler cogunlukla kisa elyaftan uretilmis ipliklerdir.Iplik yapisinda lifler belirli bir duzensizlik gosterirler.Fakat bu duzensizlik iplik boyunca hep aynidir.uniformluk on plandadir.Duzgunsuzluk acisindan iplik boyunca degisim ring iplige gore %10-20 daha iyidir.
    b) b) Ring ipliklerine nazaran %5-7 oraninda daha yuksek bir surtunme mukavemetine sahiptir.
    c) c) Hacimlilik ve emicilik yuksektir.Emicilik ozelliginin iyi olmasi parlak tonlarin ve baski desenlerinin elde edilmesini saglar.
    d) d) Ortme gucu,isi tutma,hava gecirgenligi gibi ozellikleri ring ipliklerine nazaran daha iyidir.
    e) e) Ayni ozellikteki elyaftan elde edilmis ring ipliklere nazaran daha uniform duzgunlukte ,puruzsuz yuzeyli ve az tuylu iplikler uretilir.
    f) f) Open-end ipliklerin elastikiyeti fazladir. Ring ipliklere nazaran daha elastiktirler. Bukumun ozelliginden dolayi open-end ipliklerinin dis kisminda iyi yonlenmemis elyaflar daha fazladir. iplik cekildiginde bu elyaflar oryante olarak uzamayi arttinrlar.
    g)Open-end iplikleri genelde ring ipliklere nazaran daha temiz ve daha az nepslidir.
    g) g) Mukavemet, ring ipliktekinden % 15-20 daha dusuktur. Mukavemetin arttinlmasi icin bukumun arttirilmasi gerekir. Bu da tutumu sertlestirir. Mukavemeti iyilestirmek icin genelde bukum ring ipliktekinden % 10-15 daha fazladir.
    h) h) Open-end iplikleri genelde orta ve kalin numarali ipliklerdir. Pratikte en cok 6-30 numarali (Ne 6-30) iplikler open-end'de uretilir.Bununla beraber daha ince ve daha kalin ipliklerin uretimi ekonomik degildir. Penye open-end iplik uretimi pek yapilmaz.
    1.5. Open-End ipliklerinin Kullanim Alanlari
    Open-end iplikleri tekstilde genel olarak cok yiiksek mukavemet gerektirmeyen bircok mamulun uretiminde kullanilmaktadir. Her gecen gun de kullanim alanlarini genisletmektedir.Teknoloji olarak,dokumada open-end iplikleri atki ve cozgu ipligi olarak kullanilabilir.Emiciliginin iyi olmasindan dolayi iyi hasil alirlar.Hacimli olduklarindan örme yuzeylerin eldesinde el ve makine ipligi olarak uretilmesi son derece uygundur.
    1.6. Open-End Egirme Sistemleri Ring Egirme Sistemiyle Karsilastirilmasi
    Open-end sistemiyle uretilen iplik miktan artmakla beraber ve open-end ipliklerin dunya iplik egirme kapasitesinin onemli bir bolum ele gecirecegi iddialanna ragmen, ring egirme sistemi hala hakim olan sistemdir.uygulamada bu iki sistemle uretilen ipliklerin her biri en uygun olduklari alanlarda kullanilmaktadir..Open-end ipliklerin ozellikle uygun olduklari bazi alanlar denim kumas atki ve cozgusu,havlularin hav iplikleri ve agir yatak carsaflaridir. Ring iplik makinesi ile uretilen ipliklerin daha mukavim olusu orme sanayinde tercih edilmelerini saglamistir. Ancak daha duzgun ve hacimli olmalari open-end ipliklerinin ormede kullanilmalarida avantaj olarak gorulmustur.Ring iplik ve open-end iplik ile uretilen kumaslar karsilastirildiklarinda open-end ipliklerle uretilen kumasin daha yeknesak, daha az seffaf gorunuslu, daha az dayanikli, yuzeyinde elyaf topaklarinin olusmasi cok daha az ve burusukluklann duzeltilmesi bakimindan daha zayif oldugu gorulur.
    1.7.Open-End Iplik Egirme Makineleri
    Open-end makineleri ticari olarak 1967 yilindan itibaren uretilmeye baslanmistir. Uretimiyle birlikte iplikcilikte bir takim avantajlar saglamistir. Open-end sisleminin en eskisi ve en yaygini rotor sistemidir. Bu sebeple open-end sistemi piyasada cogunlukla rotor sistemi gibi algilanmaktadir.
    Open-end egirme sistemleri ve ring egirme sisteminin cesitli uretim ve iplik ozellikleri karsilastirilmasi.
    Iplik Egirme Sist. Egirme Teknolojisi Ring Egirme OE-Rotor Egirme OE-Hava Jetli Egirme OE-Firiksiyon Egirme
    Egirme hizi 20-50 m/dak 150 m/dak. 150 m/dak 200-300 m/dak
    Iplik numara ve inceligi Ne 2- Ne150 Ne 6-Ne 30 Ne 16- Ne 70 Ne 1- Ne 24
    Elyaf uzunlugu Kisa ve uzun Kisa Orta Kisa
    Hammadde ozellilderi Her tur elyaf kullani-lir. Pamuk/Senteti kimya-sal elyaf, dokuntu elyaf uygundur. Tercihen PES PES/pamuk kan-§imlari kullamlir. Pamuk/Sentetik
    Kontrol imkani edilebilirlik Cok iyi Sinirli Cok sinirli Iyi


    1.8. Open-End Iplik Makinelerinin Avantajlari
    Open-end iplik makinelerinde, ring iplik makinelerindeki bazi sorunlar (ozellikle enerji maliyeti) giderildigi gibi, cerden sonra fitil islemi gerekmez. Aynca open-end makinelerinde iplik bobin halinde sanldigindan, bobin sarma adimi da gereksizdir. Elyaf, bant formunda beslenip bobinlenmis olarak iplik elde edildiginden fitil ve bobin islemleri ortadan kalkmistir. Iplik uretilen bir tesiste fitil makinelerinin kullanilmamasi maliyeti dogrudan azaltir. Open-end iplik makinesinin fiyati ringe nazaran daha fazla dahi olsa, genel makine parki gozonune alindiginda bu dezavantaj kendiliginden avantaja donusur. Bir open-end makinesinin; fitil makinasi, egirme makinesi ve bobin makinesinin islevlerini tek kademede yaptigi gozonunde bulunduruldugunda bu avantajlar daha ortaya cikmaktadir.
    Uretim hizi acisindan open-end makinasi ortalama 150 m/dak. hizla ring iplik makinasinin en az uc kati daha hizli uretim yapiyor. Open-end makinelerinde bant beslenir ve iplik elde edilir. Open-end makinelerinde otomasyon ring iplik makinelerine nazaran daha cok gelismistir.Makinede takim degistirme ve sevk islemi kesintisiz bir sekilde yapilabilmektedir.Open-end sistemi ve makinelerinin en onemli avantajlanndan biri de kisa elyaftan iplik uretiminde en basarili sistem olusudur. Piyasadaki elyaf daha cok open-end sistemleri kullanilarak iplik haline getirilir.
    1.9. Open-End Iplik Makinelerinin Dezavantajlari
    Open-end makinelerinin iplikcilik yontemlerine yeni bir boyut getirdigi bir gercektir. Bununla birlikte gelismeler her gecen gun surmesine ragmen bazi konularda ring iplikciligi karsisinda yetersiz kalmaktadir.Bu durum, ring iplikciliginin varligini surdiirmesine sebep teskil eder.
    Open-end makinelerinin en buyuk dezavantajlari urun bazindadir. Her ne kadar cok kisa elyaftan iplik elde etmek mumkun ise de, iplik ozellikleri acisindan ring ipliklerine nazaran bircok olumsuz yonleri vardir. Open-end ipliginde mukavemet ring ipligine gore % 15-20 daha dusuktur. Iplik mukavemeti sinirli olcude artirilabilmektedir.Open-end makinalarinda farkli numarada iplik uretimi ringde oldugu kadar genis kapsamli degildir. Ringde Ne 130 hatta150 Ne numaralara cikilabilmesine ragmen open-end’de maksimum Ne 70 numara iplik gerceklestirilebilmistir. Ornegin; en cok kullanilan rotor sisteminde ekonomik olmadigindan Ne 20-30 numaradan daha ince iplikler uretilemez. Ne 40 ipliklerin eldesi mumkun olmakla beraber ekonomik degildir ve pratikte de uretilmez. Open-end ipliginde mukavemeti arttirmak veya baska bir sebepten bukum arttirilirsa iplikte sert bir tutum kendini gosterir.Bu gibi ipliklerin ormede kullanimi sinirlidir.Ring iplik mukavemetine ulasabilmek icin open-end ipligine ringe nazaran % 10-15 daha fazlabukum verilmesi gerekir.
    icine elyafin daha hassas sevk edilmesi ile giderilmeye calisilmis ise de rotor icindeki elyafin durumu mükemmel olmaktan cok uzaktir.Bu sistemde ayrica,elyafin boyu uzadikca o oranda ipligin icinde ,uyum saglamis lifleri bulabilmek zorlasmaktadir.Bu nedenlerden dolayi da rotor ipligi ring ipligine gore daha dusuk mukavemettedir.Mukavemet arasindaki bu farklilik elyaf boyu buyudukce daha da artmaktadir.
    2. ELEKTROSTATIK EGIRME SISTEMI
    Merkezi birikim denilen bu metodda elyaflar ya elektrostatik bir alan etkisiyle ya da hava akimi ile besleyici bolgesine tasinir. cekim ve bukum vererek iplik olusturulup, bobinlere sarilir.Elekterostatik egirme genel olarak su basliklar altinda incelenmistir :
    2.1. Elektrostatik Egirmenin Prensibi
    Elektrostatik egirme islemi, egirme sirasinda elyafinhareket ve yonlendirilmesinde elektrostatik alandan yararlanililarak yapilan egirmedir. elektrostatik egirmede elyaf bandi elektrostatik bir alana girerek elyaflarina aynlir. Elyaflarin yonlendirilmesi elektrostatik alan etkisiyle olur.Belli bir yonlenme kazanmis elyaflar bir bukum elemanina sevkedilerek iplik olusturulur. Yardimci olarak bir filament iplik de devreye sokularak sarmali iplik olusturulabilir.Bukum elemani olarak delikli tamburlar kullanilarak surtunme ile bukum verilebilir veya baska yontemler de kullanilabilir. Olusan iplik bobinlere sarilir.
    2.2. Elektrostatik egirmede iplik ozellikleri ve kullamm alanlari
    Elektrostatik egirmeyle elde edilmis iplikler cok hacimli, emici ve yumusak tutumludur. Diger open-end ipliklerinde oldugu gibi mukavemet ring ipliklere nazaran dusuktur.Yardimci filament iplik kullaniliyorsa bu durumda ozlu (cekirdekli) iplik olusur. Bu sekilde iplikte mukavemet artar, buna karsilik yumusaklikta bir miktar azalma gorulebilir.
    Elektrostatik egirme ile elde edilen iplikler daha cok orme giysilerde (bayan kazaklan vs.), cesilli bayan elbiselerinde, modaya uygun birtakim aksesuarlarda, ev tekstillerinde ve tekniktekstillerde kullanilir.

    3. HAVA JETLİ EGIRME SISTEMI

    Sonyilarda gelistirlen iplik uretim metodlarindan biridir.Uretim hizi iscilik giderleri genel giderler gerekli yer miktarlari ve enerji giderlerinde onemli tasarruflar sagladigindan onemlidir.Bu metodun kullanilmasi giderek yayginlasmaktadir. Ipliklerin uygun duzgunlugu vardir.Rotor ipliklerden daha dayanimlidirlar ve diger tiplerde uretilen kisa elyafli iplikler kadar kumas yiizeyinde elyaf topaklan olusturmazlar.Onemli bir husus; pamuktan daha cok sentetik veya pamuk-sentetik karisimlar icin uygundur.Hava jetli egirme sistemiyle yaygin bir sekilde mantolu (cekirdekli, nuveli) iplikler elde edilmektedir.
    3.1. Hava Jetli Egirme Prensibi
    Hava jet sistemi ile iplik egirme, ipligin bir yuzeyde degil de hareket halindeki havada olusturulmakta olmasi disinda, rotor islamine cok benzer.Hava jetii egirme makinesi cer seridinde dogrudan dogruya iplik uretir. Fitil kademesi yoktur.
    Bu sistemle cekirdek ve uzerine sarilmis elyaftan meydana gelen mantolu iplikler elde edilebilir.Hava jet iplikcilik sistemi, orta uzunluklardan iplik yapilabilen bir sistem oiup,iplikte pamuk ve sentetik elyaf ile orta ve ince iplik uretimlerinede uygun dusmektedir yuksek oranda kisa elyaf bulunan karde ipliklerini ve cok fazla ince ipliklerini uretmeye uygun olmayip bu alanlarda kulanilmamaktadir.
    4. FRIKSIYON EGIRME SISTEMI
    Elyaf bandindan iplik uretilen bir cesit open-end egirme sistemidir.Surtunme yani friksiyon sistemi ile iplik uretme orijinal olarak “Dref “ ismi verilmis olan system ile prensipte aynidir.Kisaca prensip sudur: Sisteme elyaf bandi girer ve elyaf bir tarak veya penye silindirine yayilir; bu silindirden hava ile alinarak friksiyon alanina sevk edilir.Ayni yonde donen iki silindir veya tambur elyafi bir arada ceker ve ipligi olusturur.Ozellikle dref egirme prensibinde ayni yonde donen iplik olusturma silindirleriarasina bir iplik beslenerek , acilmis elyaflarin bu iplik etrafina sarilmalari saglanir. Bu sekilde ozlu (cekirdekli ) yapida iplik elde edilir.
 
Sign up for free: