Emrah Arıcı Emrah Arıcı

STOPAJ

ARKADASLAR
STOPAJ UYGULAMALARI HAKKINDA MEVCUT EGITICI DOKUMANLARINIZ VAR ISE
emraharici@hotmail.com adresine göndermenizi RİCA EDİYORUM
İYİ ÇALIŞMALAR
Feride Nihal Tunçsiper Feride Nihal Tunçsiper
Ynt: STOPAJ
istediğiniz tam olarak nedir ? çok kapsamlı bir konuda :(
Emrah Arıcı Emrah Arıcı
Ynt: STOPAJ
SAYIN Nihal Tunçsiper
YABANCI FATURALARDA STOPAJ UYGULAMALARI
HESAPLAMALARDAKI KRITERLER VE ORANLAR
BUNUN ILE ILGILI DOKUMAN YADA KAYNAK
ILGILENIZ ICIN TESEKKURLER
Feride Nihal Tunçsiper Feride Nihal Tunçsiper
Ynt: STOPAJ
Yabancılar için stopaj sıfıra indirildi
Yabancı yatırımcıların finansal araçlardan Türkiye'de elde ettikleri kazanç ve iratlara uygulanan stopajın
sıfırlanmasını öngören kanun, Resmi Gazete'de yayımlandı.
Yerli yatırımcıda ise bu oran yüzde 10'a inerken, Bakanlar
Kuruluna artırıp azaltma konusunda yetki verildi.Yeni düzenleme öncesi, yerli-yabancı yatırımcılar için
yüzde 15'lik stopaj uygulaması söz konusu idi.Kanuna göre, yurtdışı yerleşiklerin (yabancılar) finansal
araçlardan, Türkiye'de elde ettikleri kazanç ve iratlara uygulanacak stopaj oranı sıfıra indirildi.
Böylece
bu yatırımcılara stopaj uygulanmayacağı için bunlar açısından beyanname verilmesi de söz konusu
olmayacak.
Stopaj sisteminin dışındaki ''Eurobondlarda'' bu uygulama aynen devam edecek. Ayrıca yurtdışında
yerleşik yatırımcılar bakımından
''Eurobondların'' yurtiçinde yerleşik yatırımcılara satılmasından elde edilen kazançlar için beyanname
verilmeyecek.
YERLİ YATIRIMCIDA BAKANLAR KURULUNA YETKİ
Yurtiçinde yerleşik yatırımcılar bakımından da, stopaj oranının düzenlenmesinde Bakanlar Kuruluna
yetki verildi.
Bu yetki çerçevesinde stopaj oranı yerli yatırımcıda, devlet iç borçlanma senetleri, özel sektör tarafından
ihraç edilen borçlanma senetleri ile hisse senetlerinden elde edilen gelirler için yüzde 10 olarak
uygulanacak.
Bakanlar Kurulu, yatırım fonlarının katılma belgelerinin fona iade edilmesinden elde edilen kazançlar
için fonun portföy yapısına göre, ayrı ayrı sıfıra kadar indirmeye veya yüzde 15'e kadar artırmaya yetkili
olacak.
Hisse senetlerindeki uygulamaya paralel, portföyünün en az yüzde 51'i İMKB'de işlem gören hisse
senetlerinden oluşan fonların katılma belgelerinde, bir yıldan daha fazla süreyle elde tutulanlara stopaj
uygulanmayacak.
MEVDUAT VE REPODA YÜZDE 15'LİK STOPAJA DEVAM
Bu arada mevduat ve repoda, eskiden olduğu gibi stopaj uygulaması yüzde 15 olarak devam edecek.
Yatırım fonlarının repo gelirlerine ise
stopaj uygulanmayacak.
Gerçek kişiler hariç, vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinden elde edilen kazançlar, 2006 yılı için
stopaj kapsamı dışında bulunmakta iken, bu uygulama sürekli hale getirilecek.
Kanunun, Hazine tarafından yurtdışında ihraç edilen menkul kıymetlerle ilgili hükümleri 1 Ekim
2006'da, diğer hükümleri ise yayımı tarihinde yürürlüğe girecek.
Feride Nihal Tunçsiper Feride Nihal Tunçsiper
Ynt: STOPAJ
Bu hafta yurtdışından gelecek hizmet faturaları konusunda başlıklar itibariyle hatırlatmalar yapacağım.
1. Stopaj yapılacak mı?
Yurtdışından alınacak danışmanlık vb. serbest meslek mahiyetindeki hizmetler kural olarak Türkiye de
sorumlu sıfatıyla (SS) stopaj uygulamasına tabidir.
Yurtdışına bu kabil ödemeleri yapanların bu ödemelerin brüt tutarları üzerinden KVK'nın 30. maddesi
çerçevesinde BKK ile belirlenmiş oranlarda stopaj yapmaları ve ertesi ay muhtasar beyanname ile
beyan etmeleri gerekmektedir.
Ancak ödeme yapılan şirket Türkiye'nin Çifte Vergilemeyi Önleme Anlaşması (ÇVÖA) akdettiği (şu an
64 anlaşma var) bir ülke mukimi ise, anlaşma şartları dikkate alınarak stopaj yapılmayabilir.
Genel olarak anlaşmalarda,
a. Hizmet yurtdışından Türkiye ye gelinmeksizin verilmişse stopaj yapılmayacağı,
b. Hizmet Türkiye'ye de gelinerek yapılıyorsa bir yılda (veya bazı anlaşmalardaki ifade ile birbirini izleyen
12 aylık dönemde) Türkiye de hizmet için geçen zamanların 183 günü aşması gerektiği ifade
edilmektedir.
Başlangıçta Mali İdare verdiği yazılı görüşlerde Türkiye'deki şirketlerin ÇVÖA'ları bir yana bırakarak,
yurtdışındaki şirketlere bu türden ödemeler yaparken stopaj yapmaları gerektiğini, daha sonra
yurtdışında mukim şirketin ikili anlaşma hükümlerine uygun durumda olduğunu belgeleyerek
kendisinden kesilen tutarı iade alabileceğini belirtti.
Daha sonra idare yine yazılı görüşlerinde eğer ödeme Türkiye'nin ÇVÖA'sı olan bir ülke mukimine
yapılıyor ve baştan ÇVÇA'da belirtilen şartlara uyulacağı belli ise stopaj yapılmayabileceği noktasına
geldi.
Geçen sene verilen bir görüşte tekrar ilk verilen görüşteki gibi bir pozisyon alındığını gördük (Gelin de
çift kollu müşavir olmayın).
Uygulama eğer baştan ÇVÖA anlaşmasının şartları varsa stopaj yapmama şeklinde genellik
kazanmış vaziyette. Ki biz de aşağıdaki konulara da dikkat edilmesi kaydıyla başlangıçta stopaj
yapılmamasını tavsiye ediyoruz.
2. Mukimlik belgesi almalı mıyım?
Ödeme yaptığınız taraf ÇVÖA yapılan bir ülke mukimi olduğunu iddia ediyor ve anlaşma şartlarının
varlığından hareketle stopaj yapmayacaksanız, karşı taraftan ilgili vergi idaresinden alınmış bir
mukimlik belgesi isteyin. Bazen fatura adresleri yanıltıcı olabiliyor. Düşük vergili (Türkiye ile ÇVÖA'sı
olmayan) ülkelerde kurulu kimi şirketler diğer ülkelerdeki irtibat adreslerini faturaları üzerine yazarak
farklı algılamalara yol açabiliyorlar.
3. Taahhüt belgesi almalı mıyım?
Şayet yabancı şirket şirketinize veya başka şirketlere Türkiye'ye gelerek iş yapmadığı veya gelse bile bir
yılda 183 günü aşmadığı, dolayısıyla ÇVÖA şartlarını taşıdığı ve kendisinden stopaj yapılmaması
gerektiği iddiasında ise, stopaj uygulamayacağınız yabancı şirketten bu durumu teyit eden bir
taahhütname almanızı tavsiye ederiz.
Çünkü aksi bir tespitte vergi idaresi sizi sorumlu tutacaktır.
Bu taahhütte her ne sebeple olursa olsun, yapılacak ödeme nedeniyle stopaja dönük bir sorun çıkarsa
vergi, ceza ve faiziyle rücu edileceği, gerekli her türlü dökümanın yabancı şirketçe sağlanacağı
belirtilmelidir.
4. Stopajı brüt mü netten mi hesaplayacağız?
Stopaj hesaplanması gerekiyor ve ödeme net tutar üzerinden yapılıyorsa, stopajın brütleştirme sonrası
hesaplanması gerekmektedir.
5. Anlaşmalarda nelere dikkat etmeliyiz?
Yabancılar hizmet anlaşmalarında genel olarak, şayet yapılan ödeme vergiye tabi ise vergilerin
Türkiye'de ödemeyi yapan şirketçe karşılanacağını belirtirler. Sözleşmelerdeki bu tür hükümlere karşı
çıkın.
Ödemeyi brüt olarak tarif ettirme gayreti içinde olun. Normalde Türkiye'de ödenen vergi diğer ülkede
hesaplanan vergiden indirilebilmektedir.
6. 183 gün hesabı nasıl yapılıyor?
183 gün hesabı Mali İdare'nin verdiği bir kısım yazılı görüşlerde adam/gün hesabıyla yapılıyor. Diğer bir
ifade ile bir günde yabancı şirketten Türkiye'de kaç kişi varsa hepsi ayrı ayrı gün hesabında dikkate
alınıyor. İki kişi varsa iki gün sayılıyor.
Bu görüşe katılabilmek mümkün değil. Tüzel kişilik tektir. Tüzel kişiliği temsilen kaç kişi Türkiye'ye
gelirse gelsin hepsi aynı tek (tüzel) kişiyi temsil etmektedir.
Sizin dışınızda aynı şirketin başka projeleri de varsa hepsi 183 gün hesabında dikkate alınmaktadır.
Gelen gidenleri, tarihlerini, pasaport kopyalarını dosyalamakta fayda var.
7. Fatura dışında ne gibi belgeler olmalı?
Yurtdışından alınan hizmet, ilişkisiz şirketten ise sorun yok. Ancak ilişkili şirketlerden ise fatura yanında
verilen hizmeti, hizmetin değerini ortaya koyacak her türlü belgenin muhafazası yararlı olacaktır.
Rakam arttıkça belgeleme hacminin de artmasında fayda vardır.
Her türlü yazışma, rapor, öneri, tenkit vb. her şeyi saklamak gerekir.
8. KDV matrahı ne olacak?
Stopajın matrahı (brüt tutar) aynı zamanda sorumlu sıfatıyla yapılacak KDV beyanının da matrahı
olacaktır. SS, KDV, ÇVÖA olsun olmasın, stopaj yapılsın yapılmasın her halükarda uygulanacaktır.
9. Örtülü sermaye ile ilişkisi nedir?
Hizmetle ilgili de olsa şayet ilişkili şirketden aldığınız hizmetin bedelini ödemezseniz veya ticari
teamüllerin ötesinde bu borcu taşırsanız, bu borcunuz örtülü sermaye hesabında dikkate alınabilir.
Varsa kur farkları ve vade farkı/faiz vb. ilave ödemeler gider olarak dikkate alınamaz.
10. Transfer fiyatlaması açısından ne yapmalı?
Yurtdışından hizmet aldığınız şirket ilişkili şirketse transfer fiyatlaması (eski adı ile; nam-ı diğer örtülü
kazanç dağıtımı) hükümlerinin de dikkate alınması gerekmektedir.
Hizmetin bedelinin piyasa fiyatlarına uygun olduğunu ortaya koyabilecek her türlü belgenin muhafazası
ve piyasaya uygunluğunun araştırılması ve alınan hizmetin varlığını ortaya koyacak belgelerin
saklanması gerekmektedir.
11. İşin gümrük boyutu ne olacak?
Yurtdışından gelen fatura daha önce ithal edilen bir malla ilgili ve bu malın maliyetini artırıcı mahiyette
ise, ithalat sırasında beyan edilip edilmediği, bu tutarın da ithalat değerinin tespitinde dahil edilip
edilmediği sorgulanabilecektir.
12. Ödeme serbest bölgeden yapılıyorsa ne olacak?
Ödemenin serbest bölgeden yapılıyor olması stopaj yükümlülüğünü kaldırmamaktadır.
13. Kur farkları (stopaj ve KDV için) ne olacak?
Mali İdare verdiği bazı görüşlerde (ki aksi görüşler ve incelemelerde yapılan tenkitler de var/gelin de tek
kollu kalın) ÇVÖA olan ülke mukimlerine yapılan ödemelerde kayıt ile ödeme dönemi arasında oluşan
kur farkları için ayrıca SS stopaj beyan edilmeyeceğine ilişkin görüşler vermiştir. Bu konuda biz de aynı
görüşte olmakla birlikte görüş alınarak işlem tesisini tavsiye ediyoruz.
Ancak Mali İdare KDV konusunda herhalde SS KDV uygulanacağı görüşündedir.
14. Ödeme ithalat veya ihracat komisyonu ise ne olacak?
Yurtdışına ihracat komisyonu ödemesi yapılıyorsa SS KDV hesaplanması ve SS stopaj yapılması
gerekmemektedir.
15. Türkçe'ye tercüme gerekiyor mu?
Yurtdışından gelen faturanın Türkçe'ye tercümesi gerekmiyor.
Ancak incelemeler sırasında gerek görüldüğünde tercüme zorunluluğu doğabilecektir.
16. Debit/credit note kabul edebilir miyiz?
Alacaklandırma notu (credit note) sizin yurtdışına olan borcunuzu azaltması, ilave bir indirim almanız
anlamına gelecektir.
Mali İdare verdiği bir kısım yazılı görüşlerde credit note kabulünün mümkün olacağını ifade etmiştir.
Borçlandırma notu (debit note) sizin yurtdışına olan borcunuzu artıran ilave fatura anlamına gelen bir
belgedir. Şayet gerekli, faturada olması gereken tüm bilgileri taşıyorsa, yabancı bir ülkede Vergi Usul
Kanunu'na uyma zorunluluğu getirilemeyeceğinden, kendi ülke mevzuatına uygun olarak düzenlenmiş
bu tür belgelerin kabulü gerekmektedir.
Kaynak: Dünya Gazetesi
Feride Nihal Tunçsiper Feride Nihal Tunçsiper
Ynt: STOPAJ
Konu :HİZMET İTHALİNDE KDV VE STOPAJ SORUMLULUĞU UYGULAMASI İLE İLGİLİ
AÇIKLAMALAR;
1.MAL İTHALİ VE HİZMET İTHALİ :
Bilindiği üzere Türkiye dışında mukim kişi ve kuruluşlardan;
-Mal satın alınması veya
-Hizmet temini
mümkündür.
1.1. Mal İthali :
Yurtdışından mal satın alındığında, alıma konu mal Türkiye’ye getirilmekte ve ithal işlemine tabi
olmaktadır. Mal ithali olarak tanımlanan bu işlemle ilgili gümrük vergisi, KDV ve diğer malî
mükellefiyetler, gümrük beyannamesi düzenlenmek suretiyle ve gümrük mevzuatı uyarınca
ödenmektedir. İthale konu malın maliyeti; alış bedelinin fiilî ithal tarihindeki YTL karşılığı, ayrıca
ödenmişse nakliyesi (iç nakliye dahil), sigorta primi, KDV haricindeki gümrük vergileri vesair ithal
masrafları toplamından ibaret olmakta, indirim hakkı varsa ithalde ödenen KDV indirilmektedir.
Türkiye’ye mal satan yurtdışındaki ihracatçının bu ihracattan kazandığı para, Türkiye’de kazanılmış para
sayılmadığı için Türkiye’de herhangi bir vergilendirmeye veya stopaja konu edilmemekte, ayrıca yurt
dışından getirilen malın KDV sinin gümrük idaresine ödenmesi nedeniyle sorumlu sıfatıyla KDV
ödenmesi de söz konusu olmamaktadır.
1.2. Hizmet İthali :
Türkiye’de mukim kişi ve kuruluşlar, yurtdışından mal ithal edebildikleri gibi hizmet de ithal edebilirler.
Hizmet ithalinden maksat;
-yurtdışında yerleşik kişi veya kuruluşun Türkiye’ye gelerek veya elemanlarını göndererek
burada bir hizmeti icra etmesi veya
-hizmet yurtdışında yapılmakla beraber, bu hizmetten Türkiye’de yararlanılmasıdır.
Örnek vermek gerekirse, yurtdışından borç para alınması, yabancı firmalara nakliye yaptırılması,
Türkiye’deki bir proje ile ilgili olarak yurtdışından mühendislik veya montaj hizmeti alınması,
yurtdışından know-how, marka kullanım hakkı yahut sigorta, eğitim, sağlık, danışmanlık, haberleşme,
yazılım hizmeti alınması, yurtdışında fason iş, tamir, bakım yaptırılması, mal veya personel kiralanması
gibi hizmetlerden Türkiye’de yararlanılmışsa hizmet ithal edilmiş sayılmaktadır.
Yurtdışında yerleşik kişi ve kuruluşlardan hizmet alınması, gümrükleme işlemine tabi olmayıp, hizmeti
alan Türkiye mukimine
- KDV sorumluluğu ve
- Stopaj yapma gereği
şeklinde, iki açıdan malî mükellefiyet getirebilmektedir.
2.HİZMET İTHALİNDE KDV SORUMLULUĞU (KDV Kanunu Md:9) :
KDV Kanunu’nun 9 uncu maddesi, yurtdışından hizmet ithal edildiğinde (Şayet bu hizmet KDV nin
konusuna giriyorsa ve KDV den istisna edilmemişse), hizmeti ithal eden tarafından hizmet bedeli
üzerinden KDV hesaplanmasını, bu KDV nin 2 no.lu KDV Beyannamesinde beyan edilip ödenmesini
öngörmektedir.
KDV sorumlusunun vergi mükellefi olması gerekmemekte, KDV ye tabi hizmet ithalini yapan kim
olursa olsun, KDV sorumlusu konumuna gelmektedir.
Hizmeti ithal edenin KDV indirim hakkı varsa, sorumlu sıfatıyla beyan edeceği bu KDV tutarını indirim
konusu yapacaktır.
ÖRNEK :
Türkiye’de yapılacak özellikli bir binanın projesi bir Alman şirketine çizdirilmiştir. Proje çizimi
Almanya’da yapılmış, çizilen proje ve Almanya’da düzenlenen faturası Türkiye’ye gönderilmiştir. Fatura
tutarının 400.000 EURO, hizmet faturasının tebellüğ edildiği tarihteki EURO kurunun 1,5 YTL olduğunu
varsayarsak yapılacak yevmiye maddesi şöyledir.
.. /..
258 YAPILMAKTA OLAN YATIRIMLAR
600.000 YTL
258-1 …................. Binası İnşaatı
191 İNDİRİLECEK KDV108.000 YTL
320 SATICILAR HESABI 600.000 YTL
320-1 Alman …… Firması (400.000 EURO)
360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR 108.000 YTL
360-1 Sorumlu Sıfatıyla Ödenecek KDV
.. /..
NOT : Yukarıdaki örnekte Türkiye – Almanya vergi anlaşması stopajı önlemiştir. Vergi anlaşmalarının
yurtdışından alınan hizmetlere ilişkin stopajı önleme veya oranını sınırlama etkisi aşağıda, ayrıca
açıklanmıştır.
Yurtdışından alınan hizmetlerde KDV sorumluluğu doğmaması için ;
-Ya bu hizmet, KDV’nin konusuna girmeyen bir hizmet olmalıdır,
-Ya bu hizmet, Türkiye’ye ithal edilmemiş (Türkiye’de icra edilmemiş ve Türkiye’de
faydalanılmamış) bir hizmet olmalıdır,
-Ya da, ithal edilen hizmet, KDV istisnasına konu bir hizmet olmalıdır.
Yurtdışından alınan ve bu üç şartın sağlanamadığı tüm hizmetler, KDV sorumluluğu gerektirir. Hizmeti
yapanın mukimi olduğu ülke ile Türkiye arasında vergi anlaşması bulunması, vergi anlaşmalarının
KDV’yi kapsamaması sebebiyle, KDV sorumluluğunu etkilemez.
Örneklerle ifade etmek gerekirse, bir şirketin iş için yurtdışına seyahate giden elemanının, gittiği
ülkede otelde konaklaması, aldığı otel faturasının Türkiye’de gider kaydedilmesi olayında, hizmetin icra
edildiği ve faydalanmanın gerçekleştiği yer yurtdışı olduğundan bu hizmet hem Türk KDV sinin konusu
dışında kaldığı ve hem de bu hizmet ithal edilmediği için 2 no.lu Beyanname verilerek KDV
sorumluluğunun yerine getirilmesini gerektirmez. Aynı şekilde, Türkiye’de üretilen mallara yurtdışında
müşteri bulan bir yabancının yaptığı bu komisyonculuk hizmeti, yurtdışında cereyan ettiği ve
faydalanma da orada gerçekleştiği için KDV ye tabi değildir ve KDV sorumluluğu gerektirmez.
Türkiye’de inşa edilecek bir limanla ilgili kısmî müteahhitlik hizmetinin bir yabancı firmaya yaptırılması
ve bu hizmete ilişkin faturanın yurtdışından gelmesi işlemi, KDV den istisna edilmiş hizmetlerin
ithalinde KDV sorumluluğu gerekmediği olgusuna örnek olarak gösterilebilir. Böyle bir işlemde KDV
sorumluluğu aranmaz. Çünkü KDV Kanunu’nun 13/e maddesi limanlar ve hava meydanlarının inşası,
yenilenmesi ve genişletilmesi işleri ile ilgili olarak alınan müteahhitlik hizmetlerinin KDV den istisna
edilmesini öngörmektedir. Yurtdışı bankalardan kredi alınması da bir tür hizmet ithalidir. Fakat bu
krediler için ödenen faizler için de, istisna gerekçesiyle ve 46 no.lu KDV Genel Tebliği uyarınca KDV
sorumluluğu aranmamaktadır. Aynı Tebliğ uyarınca, yurtdışında yaptırılan sigorta işlemlerine ilişkin
prim ödemelerinde de KDV sorumluluğu söz konusu değildir. Keza bir yabancı nakliyat firmasının,
Türkiye’ye mal getirmesi veya Türkiye’den mal götürmesi ve navlun bedelinin Türkiye’de gider
yazılması olayı da hizmet ithali niteliği taşımakla beraber KDV Kanunu’nun 14 üncü maddesinde
yurtdışında başlayıp Türkiye’de biten veya Türkiye’de başlayıp yurtdışında biten taşıma hizmetleri KDV
den istisna edilmiş olduğundan, KDV sorumluluğu gerektirmemektedir.
Yukarıdaki açıklamalarımıza göre, faydalanma Türkiye’de olmak ve KDV yi önleyen özel bir hüküm
bulunmamak kaydıyla ;
- Yurtdışından teknik hizmet, montaj hizmeti veya danışmanlık hizmeti alınması,
- Yurtdışından gayrimaddî hak alınması veya kiralanması (know-how, marka vs.),
- Yurtdışından kiralanmış menkulün (meselâ bir iş makinesinin) Türkiye’ye getirilip kullanılması,
- Yurtdışından yazılım hizmeti alınması,
- Yurtdışından tamir-bakım hizmeti alınması,
- Bir yurtdışı firmanın personeli olan kişinin, geçici süreyle Türkiye’de görev yapması,
gibi hizmetler KDV sorumluluğu gerektirmektedir.
Bu sorumluluğa ilişkin KDV oranı o hizmet türünün tabi olduğu orandır. Mesela yurt dışındaki leasing
şirketine ödenen finansal kira için KDV oranı % 1 dir. Normal kirada ise oran % 18 dir.
3.HİZMET İTHALİNDE STOPAJ SORUMLULUĞU (GVK Md:94, KVK Md:24):
Yurtdışında mukim kişi ve kuruluşların Türkiye’deki müşterilerine hizmet sunmak suretiyle kazandıkları
paralar, hizmetin türüne göre, Türkiye’de gelir veya kurumlar vergisine tabi tutulabilmektedir.
Bu vergileme genellikle stopaj yoluyla olmaktadır.
Şayet hizmeti sunmak suretiyle Türkiye kaynaklı hasılat elde eden, gerçek kişi ise ve hizmet bedeli
olarak yapılan ödeme GVK nun 94 üncü maddesi uyarınca stopaj gerektiriyorsa, hizmeti alan bu
maddede yazılı stopaj sorumlularından biri ise, karşı ülke ile Türkiye arasında vergi anlaşması yoksa
veya mevcut anlaşma bu stopajı önlemiyorsa, söz konusu madde kapsamında stopaj yapılacaktır.
Hizmeti veren, bir kurum ise ve hizmet, niteliği itibariyle KVK nun 24 üncü maddesi kapsamında
stopaja tabi ise, karşı ülkeyle vergi anlaşması yoksa veya mevcut vergi anlaşması stopajı
engellemiyorsa, bu madde uyarınca stopaj yapılması gerekir.
Buna göre ;
Yurtdışında mukim kişi veya kuruluşlara yapılan,
- Her nevi komisyon ödemeleri,
- Yurtdışında yapılan ilan veya reklam bedeli ödemeleri,
- Tamir veya bakım ücreti ödemeleri,
- Yurtdışında gerçekleşen taşıma bedeli ödemeleri,
- Sigorta primi ödemeleri,
- Yurtdışında yaptırılan fason iş bedeli ödemeleri,
- Gözetim ücreti ödemeleri,
- Yurtdışı seyahatlerde ortaya çıkan ödemeler (otel, lokanta, ulaşım, haberleşme vs.),
- Fuar katılım ücreti ödemeleri,
- Uydu kirası ödemeleri,
ile sair benzeri ödemeler, “ticarî” nitelikli olduklarından stopaj kapsamına girmemektedirler.
Buna mukabil yurtdışından sağlanan;
- Elemanların ücretleri (yabancı bir kuruluşun elemanının Türkiye’deki bir firmanın personeli
veya yöneticisi olarak çalışması nedeniyle söz konusu yabancı kuruluşa yapılan ödeme “ücret”
niteliğindedir ve KVK nun 24 üncü maddesi uyarınca stopaja tabidir.)
- Mühendislik, montaj, danışmanlık, eğitim hizmeti, özel yazılım yaptırılması, tercüme
yaptırılması gibi serbest meslek hizmeti niteliğindeki hizmet bedelleri,
-Kiralama hizmeti karşılığında yapılan ödemeler (Finansal kira veya normal kira),
- Borç verme, mevduat ve benzeri fonlamalar karşılığında ödenen faizler,
- Telif, imtiyaz, ticaret ünvanı, marka, know-how ve benzeri gayrimaddi haklar için ödenen
bedeller veya kiralar,
gibi, GVK nun 94 veya KVK nun 24 üncü maddesi kapsamında bulunan ödemelerde, vergi
anlaşmasında stopajı önleyen bir hüküm olmadığı sürece, gerekli oranlar üzerinden stopaj yapılması
icap etmektedir.
Hizmeti verecek olan yurtdışında mukim firmalar veya kişiler genellikle, alacakları ücretin net olmasını
yani belli meblağdaki paranın kesinti yapılmaksızın kendilerini ödenmesini istemektedirler. Bu takdirde
varsa KDV ve stopaj matrahını bulabilmek için yabancıya yapılan bu ödemenin, stopaj oranı dikkate
alınarak brüte götürülmesi gerekmektedir. Brüte götürme işlemi ise, hizmet maliyetini yükseltmekte,
buna mukabil ödenen stopajla ilgili belgeler hizmeti yapana gönderildiği takdirde bunun mahsuba
konu edilmesi suretiyle hizmeti veren ek bir menfaat sağlamaktadır.
ÖRNEK :
Bir Türk işletmesi, İsviçre’de kurulu bir şirketin kadrosunda yer alan bir kişiyi genel müdür olarak
istihdam etmek istemiştir. İsviçre firması, bu kişinin Türk şirketine tahsisi için yıllık 300.000 $ net ücret
talep etmiştir. KVK’nun 24 ncü maddesine göre İsviçre şirketine yapılacak olan ücret mahiyetindeki bu
ödeme %25 nispetinde stopaja tabi olduğundan, brüte götürme işlemi 300.000 ÷ (1 – 0,25) = 400.000
$ şeklinde yapılacak, bu brüt üzerinden hesaplanacak 400.000 x 0,18 = 72.000 $ karşılığı YTL
tutarındaki KDV sorumlu sıfatıyla ödenecek, yine bu brüt üzerinden 400.000 x 0,25 = 100.000 $ karşılığı
YTL tutarındaki stopaj ayrı bir muhtasar beyanname ile beyan edilerek ödenecektir. Bu örnekte ücretin
net olarak belirlenmesi hizmetin maliyetini 300.000 $’dan 400.000 $’a yükseltmiştir. 100.000 $ karşılığı
YTL olarak ödeyen stopaj makbuzu Türkiye’deki İsviçre Konsolosluğu’na onaylatıldıktan sonra İsviçre
firmasına gönderildiğinde, İsviçre firması, hesaplayacağı İsviçre kazanç vergisinden bu stopajı
mahsup etmek suretiyle ek menfaat elde edecektir.
Yurtdışından alınan stopaja tabi hizmet ithali bedeli tespit edilirken, yukarıdaki hususun göz önünde
tutulmasında ve buna göre ücretin net mi brüt mü olacağının sözleşme aşamasında belirlenmesinde
yarar vardır.
4.VERGİ ANLAŞMALARININ STOPAJI ÖNLEYİCİ VEYA STOPAJ ORANINI DÜŞÜRÜCÜ
OLABİLME ÖZELLİĞİ :
Yukarıdaki bölümde, yurtdışında mukim kişi ve kuruluşlara ödenen ve prensip olarak stopaja tabi
bulunan hizmet türleri hakkında kısaca bilgi verilmiştir.
Hizmeti verenin mukimi bulunduğu ülke ile Türkiye arasında yapılmış ve yürürlüğe girmiş bir vergi
anlaşması var ise, bu anlaşma hükümleri uyarınca ;
- söz konusu stopajın hiç etkilenmemesi,
- stopaj oranının düşmesi veya
- stopajın tamamen ortadan kalkması
durumları söz konusu olabilir.
Bu nedenle, yurtdışında mukim kişi ve kuruluşlara yapılan stopaja tabi ödemelerde, hizmeti yapanın
mukimi bulunduğu ülke ile Türkiye arasında vergi anlaşması olup olmadığı, anlaşma varsa söz
konusu anlaşmanın ilgili hükmünün bu stopajı, oran düşürme veya ortadan kaldırma yönünde etkileyip
etkilemediği incelenmesinde fayda vardır.
Bilgilerinizi rica ederiz.
Saygılarımızla,
ERTÜRK
YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK
LTD. ŞTİ.